Wat zet je in een familiereceptenboek? Ideeën voor een receptenboek om door te geven

In een goed familiereceptenboek staat meer dan alleen recepten. Schrijf de gerechten op die bij jullie echt gekookt worden, van de kersttaart tot de snelle pasta op dinsdagavond, en zet bij elk recept van wie het komt, wanneer het op tafel staat en de kleine opmerkingen die nooit in een echt kookboek terechtkomen. Schrijf het als het kan met de hand. Het handschrift is de helft van de waarde.

In de meeste families liggen de beste recepten overal verspreid: een kaartje vol vlekken in een la, een foto op iemands telefoon, en een paar die alleen in oma’s hoofd zitten, met instructies als “een beetje bloem, tot het er goed uitziet”. Hier lees je wat je in een familiereceptenboek zet, hoe je de recepten uit mensen krijgt en hoe je er iets van maakt dat je kunt doorgeven.

Begin met de gerechten waar iedereen om vraagt

Maak eerst een lijstje, nog voordat je aan hoofdstukken denkt. Welke gerechten wil iedereen als ze thuiskomen? Wat staat er op elke verjaardag op tafel? Wat zou je het meest missen als niemand meer weet hoe het moet?

Het snelst kom je erachter door bij het volgende familie-etentje te vragen: “Als je nog maar één gerecht van thuis zou mogen eten, welk zou het zijn?” Binnen vier minuten heb je je eerste tien recepten, en waarschijnlijk een kleine discussie over de jus.

Ideeën voor een familiereceptenboek: wat zet je erin?

Er zijn geen regels, maar met deze recepten voelt een familiekookboek als jullie familie, en niet als een tijdschrift van de supermarkt.

De gerechten voor feestdagen
De verjaardagstaart die iedereen al krijgt sinds z’n vijfde, de speculaas met Sinterklaas, de oliebollen met oud en nieuw, het stoofvlees met kerst. Dit zijn precies de recepten waar paniek over uitbreekt als degene die ze altijd maakte er niet meer is om het te vragen.

De klassiekers van elke dag
De stamppot, de ovenschotel, de kippensoep die er altijd is als iemand verkouden is. Ze voelen pas bijzonder als je uit huis bent en ze niet meer goed lukken.

De noodrecepten
Wat je kookt als de koelkast bijna leeg is, als er onverwacht vrienden op de stoep staan of als iemand net een baby heeft gekregen en eten nodig heeft. Elke familie heeft er een. Bij ons draait het om een blik kikkererwten en veel optimisme.

Recepten van anderen
De citroencake van de buurvrouw, de rode kool van je schoonmoeder, de curry die je broer in zijn studentenhuis leerde en sindsdien aan het “perfectioneren” is. Schrijf er altijd bij van wie het is. Over dertig jaar hoort die naam bij het verhaal.

De recepten van het seizoen
Pruimenkruimeltaart in september, vlierbloesemsiroop in juni, de jam die je maakt als de bramen rijp zijn. Zulke recepten verbinden een familie met de tijd van het jaar.

De mislukkingen
Niet elke bladzijde hoeft een succes te zijn. De soufflé die inzakte waar je schoonouders bij waren, of het jaar dat de kalkoen om elf uur nog bevroren was, zijn vaak de verhalen waar het hardst om gelachen wordt. Schrijf het recept op, en wat er misging.

Keukenwijsheden
Hoe je ziet dat de jam stevig wordt. Waarom de ovendeur echt dicht moet blijven. Dat oma’s “kopje” één bepaald kopje met een schilfer was. Juist zulke kleine dingen worden het eerst vergeten.

Wat je bij elk recept schrijft

De ingrediënten en de bereiding zijn belangrijk, maar pas de aantekeningen eromheen maken van een receptenboek een erfstuk. Schrijf bij elk gerecht, als het kan:

• van wie het komt, en wie het aan wie heeft geleerd
• wanneer het gemaakt wordt: op zondag, op verjaardagen, op de eerste koude dag van het jaar
• in welk jaar je het opschreef
• wat er in de loop der jaren veranderd is (“sinds 2019 minder suiker, niemand had het door”)
• één tip voor wie het hierna maakt

Op de bladzijde kan dat er zo uitzien:

“Oma Ria’s appeltaart. Opgeschreven in 2026, terwijl ze toekeek en bijna alles verbeterde. Gebakken op elke verjaardag sinds ongeveer 1970. De appels moeten zuur zijn, en hij mag niet te vroeg uit de oven, ook niet een klein beetje. Hierin heeft ze altijd gelijk.”

Vier regels, en over vijftig jaar hoor je haar het nog zeggen.

Hoe je de recepten uit iemands hoofd krijgt

De beste familierecepten zijn zelden opgeschreven, omdat de mensen die ze maken dat nooit nodig hadden. Dit helpt:

• Kook samen. Ga ernaast staan met een notitieboekje en weeg die “handvol” voordat hij in de kom verdwijnt.
• Neem een spraakbericht op. Pratend leggen mensen dingen natuurlijker uit, en je hebt meteen hun stem erbij.
• Schrijf de oude kaartjes over. Zet ze netjes in het boek en stop de originelen achterin, vlekken en al.
• Vraag het nu. Niet volgende kerst. Nu.

Meer hierover lees je in ons artikel over hoe je de recepten van je familie bewaart voordat ze verloren gaan.

Hoe je een familiereceptenboek indeelt

Je kunt de recepten gewoon indelen in voorgerechten, hoofdgerechten en toetjes. Maar een familieboek werkt vaak beter per persoon of per gelegenheid: “Van mama”, “Van opa”, “Kerst”, “Verjaardagen”, “Zomer”. Laat in elk deel een paar bladzijden leeg, zodat er later nieuwe recepten bij kunnen. Een familiekookboek is eigenlijk nooit af, en dat is nu juist het mooie ervan.

Met de hand geschreven of gedrukt?

Gedrukte fotokookboeken zien er netjes uit, maar ze zijn af op de dag dat ze binnenkomen. Een handgeschreven receptenboek blijft groeien en draagt iets wat geen lettertype kan: hoe je moeder haar zevens schrijft, het briefje in de kantlijn, de jusvlek op bladzijde twaalf.

Daarom maakten we het Book of Special Recipes, een vierkant receptenboek met garenbinding om zelf in te schrijven, met 72 bladzijden voor de gerechten die naar thuis smaken en de verhalen erachter. De kaft in Heritage Green heeft het bloemenpatroon dat Janneke van haar betovergrootoom erfde, en dat is meteen heel handig om keukenvlekken te verbergen. Het verschijnt dit najaar, en je vindt het naast onze andere herinneringsboeken.

Een familiereceptenboek cadeau geven

Een receptenboek is een mooi kerstcadeau, zeker als je het niet leeg geeft. Schrijf er vooraf twee of drie familiefavorieten in en vraag iedereen om er tijdens de feestdagen één recept bij te zetten. Misschien wordt het zelfs jullie nieuwe familietraditie voor kerst.

Het kan ook andersom. Geef opa of oma een leeg boek en vraag ze het beetje bij beetje voor de kleinkinderen te vullen. Het is een van onze favoriete cadeaus voor opa en oma die alles al hebben. Voor een bruiloft kun je van beide families een recept verzamelen, zodat het stel het huwelijk begint met de gehaktballen van allebei de moeders.

Veelgestelde vragen

Wat zet je in een familiereceptenboek?
De gerechten die bij jullie echt gekookt worden en waar om gevraagd wordt: recepten voor feestdagen, klassiekers van elke dag, seizoensfavorieten en recepten van vrienden. Schrijf bij elk recept van wie het komt, wanneer het gemaakt wordt en een tip voor de volgende kok.

Hoe begin je een familiereceptenboek?
Maak een lijst van de tien gerechten die iedereen het meest zou missen en verzamel ze een voor een. Kook ze samen met degene die ze maakt en schrijf op wat die echt doet, niet wat die denkt te doen.

Hoe deel je een familiereceptenboek in?
Per gang kan, maar veel families delen liever in per persoon of gelegenheid, zoals “Van oma”, “Kerst” of “Verjaardagen”. Laat in elk deel lege bladzijden over, zodat er in de loop der jaren nieuwe recepten bij kunnen.

Wat schrijf je in een receptenboek dat je cadeau geeft?
Schrijf zelf twee of drie familierecepten in, met een korte notitie over waarom ze belangrijk zijn, en zet op de eerste bladzijde voor wie het boek is. De rest laat je aan de ontvanger over.

Is een handgeschreven receptenboek beter dan een gedrukt?
Een gedrukt boek ziet er netjes uit, maar een handgeschreven boek kan blijven groeien en draagt het handschrift en de aantekeningen van de mensen die het schreven. Juist dat koesteren families later vaak het meest.